توانبخشی

توانبخشی به مجموعه‌ای از اقدامات و تدابیر هماهنگ و مداوم از خدمات پزشکی، پیراپزشکی، اجتماعی، حرفه‌ای و اقتصادی گفته می‌شود. این مجموعه باهدف بهبود و درمان و همچنین بالا بردن سطح عملکرد و کارایی افراد کم‌توان یا ناتوان در بهترین حالت ممکن فعالیت می‌کند و به رسیدن به یک زندگی مستقل در جامعه به آن‌ها کمک می‌کند.

توانبخشی سالمندان

تعریف توانبخشی

توانبخشی که در زبان انگلیسی به آن Rehabilitation گفته می‌شود به معنی بازگردانی توانایی، حفظ منزلت و شأن انسانی فرد ناتوان و مشخص کردن جایگاه اجتماعی و قانونی او است. همچنین با اسامی دیگری نظیر بازتوانی، نوتوانی، بازپروری و بازسازی نیز شناخته می‌شود.

رشته ی توانبخشی چیست

اهداف توانبخشی چیست؟

  • جلوگیری از معلولیت
  • جلوگیری از معلولیت بیش‌تر در فرد
  • بالا بردن سطح فرهنگ جامعه نسبت به افراد معلول و معلولیت
  • بالا بردن میزان استقلال و آموزش به او در مورد نحوه برخورد با مشکلات مختلف رایج
  • تطابق دادن زندگی روزمره افراد ناتوان با جامعه
  • ارائه امکانات و خدمات شهرری مناسب برای استفاده معلولین
  • بالا بردن آگاهی افراد ناتوان در مورد توانایی‌ها و محدودیت‌های جسمی و ذهنی آن‌ها و مطابقت و هماهنگی این وضعیت با محیط اطراف
  • کمک به روند بهبود افراد بعد از بیماری‌های مختلف
  • آسیب‌های فیزیکی
  • بهبودی بعد از عمل‌های جراحی
  • سکته‌های مغزی
  • مشکلات قلبی یا دیگر عارضه‌های پزشکی
  • برگرداندن توانایی عملکردی، حرکتی و میزان مستقل بودن فرد

 

انواع مختلف توانبخشی

در این بخش 7 نوع از انواع توانبخشی را که در حالت معمول در طرح‌های درمانی برای رسیدن به هدف‌های مختلف استفاده می‌شود معرفی می‌کنیم:

  • فیزیوتراپی

از این نوع معمولاً در بهبود معلولیت‌های حرکتی استفاده می‌شود. کارشناسان فیزیوتراپی برای برگرداندن حرکت، قدرت، تعادل و مهارت‌های عملکردی و همین‌طور کم کردن درد فرد به‌وسیله تمرینات مخصوص ورزشی و دیگر روش‌های درمانی به بیمار کمک می‌کنند.

  • کار‌درمانی

این نوع از درمان بر روی بازتوانی بیمار برای انجام دادن فعالیت‌های روزانه اساسی متمرکز است. کاردرمانی می‌تواند به معنی بهبود و حل مشکلات حرکتی، تعادل و یا کمک به بیماران در یادگیری این‌که چگونه می‌توانند مهارت‌های عملکردی خود را به‌وسیله تجهیزات و امکانات مختلف افزایش دهد باشد.

  • گفتار‌درمانی

 این نوع برای کنترل و درمان مشکلات در گفتار، ارتباط و نحوه بلع فرد استفاده می‌شود.

  • تنفس ‌درمانی

از این نوع برای کمک به بیمارانی استفاده می‌شود دچار مشکلات یا عارضه‌های تنفسی هستند.

این نوع از درمان به افراد کمک می‌کند، مشکلات تنفسی خود را کاهش داده و مجاری تنفسی خود را باز نگه‌دارند و یاد بگیرند در زمان‌های اضطراری چگونه از اسپری‌های تنفسی و اکسیژن تکمیلی به‌طور درست استفاده کنند.

  • بازتوانی شناختی

از این روش برای بهبود حافظه، تفکر، تمرکز و مهارت‌های استدلالی بیمار استفاده می‌شود.

  • بازتوانی فرد در برگشتن به زندگی شغلی

این نوع آماده‌سازی درست برای بازگرداندن فرد بعد از آسیب‌های فیزیکی، بیماری و یا دیگر اختلالات پزشکی را انجام می‌دهد.

طب توانبخشی

انواع ویژگی توانبخشی

ویژگی‌های مختلفی برای این شکل از درمان وجود دارد که می‌توان به موارد پایین اشاره کرد:

  • فرایند مداری

این ویژگی به‌طورکلی شامل روندی با بعدهای مختلف جسمی، ذهنی و اجتماعی است که به‌طور فعال بیمار را به‌سوی زندگی بهتر می‌برد.

  • اعاده توانایی‌ها

این ویژگی قدرت و توانمندی بیمار را برای به دست آوردن چیزی که به دلیل آسیب، اختلال ازدست‌داده است افزایش می‌دهد.

  • اثربخشی

این ویژگی بر روی بالا بردن اثربخشی و یا دسترسی به بهترین و نهایی‌ترین سطح عملکردی بیمار تمرکز دارد.

  • کاهش دادن ناتوانی و معلولیت

با این ویژگی می‌تواند با کمک خدماتی مانند جلوگیری از ناتوانی و اختلالات، برطرف کردن مانع‌های فیزیکی در محیط اطراف، ایجاد فرصت‌های برابر، یکپارچه کردن اجتماع باهدف کم کردن میزان ناتوانی و معلولیت‌ها است.

  • توانمندسازی و افزایش سهولت فعالیت‌های بیمار

بازتوانی یک فرآیند انفعالی نیست بلکه باعث فعال شدن بیمار می‌شود تا بتواند با بهره گرفتن از توانایی‌ها و منابع موجودی که در اختیار دارد نیازهای اساسی زندگی خود را برطرف کند.

  • مددجو محوری

این ویژگی باعث ایجاد فضایی می‌شود که بیمار بتواند مهارت‌های موردنیاز را کسب کند و ا ز این راه میزان مستقل بودن خود را افزایش دهد.

  • حل مسئله

این ویژگی دارای فرآیندی است که باعث بالا رفتن مهارت حل مشکلات می‌شود و با افزایش دانش و تجربه بیمار به او درگرفتن تصمیمات مهم کمک می‌کند.

 

  • آموزشی بودن

روند بازتوانی درواقع یک‌روند آموزشی است که بیماری که تحت بازتوانی قرار دارد باید در ساخت محیط آموزشی و شناخت احتیاجات و اهداف بازتوانی خود، منابع موجود و برنامه‌های بازتوانی خود تلاش کند.

  • تلفیق و یکپارچه‌سازی

در این بخش فرد توان‌بخش تمامی سعی خود را می‌کند تا همه افراد چه سالم چه معلول مطابق عدالت و برابری زندگی خود را ادامه دهند و از فرصت‌های برابر در جامعه برخوردار باشند.

  • کسب استقلال

یکی از ویژگی‌های مهم در مورد این مسئله است که فرد معلول به استقلال کافی برسد و همچنین حق انتخاب این‌که چگونه زندگی خود را بگذارند داشته باشد.

  • کیفیت زندگی

با این ویژگی سعی می‌کنند کیفیت زندگی فرد را بالاتر ببرند و بتوانند هدف‌ها و انتظارات او در مورد وضعیت جسمی، ذهنی، اجتماعی و میزان استقلال برآورده کنند. درنهایت باعث می‌شوند شرایط فرد در حالت بهتری قرار بگیرد.

خدمات توانبخشی

شاخه‌های توانبخشی

به علت این که این شاخه درمانی بیش تر در کودکان و بزرگسالانی کاربرد دارد که از لحاظ توانایی های جسمی، ذهنی، گفتاری یا اجتماعی دچار مشکلات و اختلالاتی هستند. رشته هایی که در این بخش قرار می گیرند را جزو شاخه های این بخش درمانی می دانند این رشته به ترتیب عبارت اند از:

  • بینایی سنجی
  • شنوایی‌شناسی
  • طب فیزیکی و توانبخشی
  • فیزیوتراپی
  • کاردرمانی
  • گفتار درمانی
  • مددکاری اجتماعی
  • مدیریت توانبخشی
  • مشاوره توانبخشی
  • رشته کاردرمانی

توانبخشی حرکتی و تأثیر آن بر روی بیماران

در این روش متخصصان و کارشناسان طب فیزیکی با کمک دیگر اعضای تیم درمانی و بازتوانی مانند فیزیوتراپیست ها، کاردرمان ها، گفتاردرمان ها، روانشناس‌ها و غیره به بیمار کمک می‌کنند تا بتواند باگذشت زمان به حالت عادی خود برگشته و بتواند میزان استقلال خود در فعالیت‌های روزانه و اجتماعی‌اش را افزایش دهد.

نتیجه‌گیری

توانبخشی بیماران جزو مسائل مهمی است که باعث افزایش مهارت‌های حرکتی، ذهنی و اجتماعی آن‌ها می‌شود. در این مقاله به بررسی این موضوع و سؤالات رایج در مورد این موضوع پرداختیم. امیدواریم توانسته باشیم از این طریق بخشی از سؤالات شمارا پاسخ داده باشیم.

 منبع:

A Guide to Different Types of Rehabilitation Therapy | INTEGRIS (integrisok.com)